Ná corona, nóg corona, níeuw corona?

In mijn to-do-lijst had ik een map aangemaakt onder de naam "na corona". Zoals er ook een map is "voor de vakantie" en een "na de vakantie". Toen ik "na corona" maakte, voor al wat was komen te vervallen vanaf half maart, had ik ongeveer het tijdstip van nu voor ogen. Eind van de zomer zouden we het toch hopelijk wel min of meer achter de rug hebben, de toestanden rond het virus. De onbestemde verwachting dat dit allemaal toch ook weer voorbij zou moeten gaan.

Maar er is nog steeds geen "na corona". Er is zelfs verhevigde aandacht, en bezorgdheid om een mogelijke nieuwe opleving. Hoelang moeten we dit volhouden? Niemand die het kan zeggen. Eigenlijk is het nu nog moeilijker dan tijdens de lockdown in maart en april. Als er niets mag is het vrij duidelijk wat je (niet) moet doen. Als er weer stukje bij beetje wel iets mag, is het lastiger de grenzen te kennen en te bepalen wat goed is en wat niet. Dus ben ik nog steeds huiverig om op bezoek te gaan bij mensen in kwetsbare leeftijdsgroepen (en dat zijn de meesten). In de tuin dan maar of op het balkon, op afstand? Of toch liever alleen maar bellen?

Wellicht is het tijd om te kijken wat dit allemaal met ons heeft gedaan, en wat nu verder belangrijk is. Het doet wat met je als je maandenlang niet naar de kerk kon. Het doet ook wat met je als je de mensen niet meer spreekt die je gewend was om te zien bij de koffie. En iedereen maakt nu eigen keuzes, meer dan voordien. Sommigen willen graag in de kerk zijn. Anderen zijn voorzichtig. Uit bezorgdheid, maar vaak ook omdat het hen onder de huidige omstandigheden niet aanspreekt. "Als zingen niet kan dan hoeft het van mij niet" hoorde ik mensen zeggen, "dan blijf ik wel thuis, daar mag ik tenminste zingen". Anderen maken andere keuzes, ieder heeft zijn/haar prioriteiten.
Wij hebben inmiddels geleerd hoe dat moet: kerkdiensten ook online uitzenden. Het zal nog wel een hele tijd zo blijven, vermoed ik: een deel van de gemeente aanwezig in het Kruispunt, een ander deel dat online volgt of terugkijkt. De nadruk op kerkdiensten als de meest zichtbare uitingsvorm van kerkelijk leven zal ook nog wel even zo blijven. Zal er een tijd zijn dat het Kruispunt weer bezet is zoals toen we nog niet van corona hadden gehoord? Zal het ooit weer worden als toen? Komt ooit iedereen weer "terug"? We hebben lang geen avondmaal gevierd. Er zijn ook ervaringen en belevenissen die niet voldoende gedeeld konden worden, er is eenzaamheid, er is verdriet dat de gebruikelijke ruimte niet kon krijgen. Daar zijn allemaal nog gevoelens over, veel pijn. Gevoelens die ergens heen moeten.

Sinds de lockdown zijn er veel dingen bijgekomen waar we ons mee hebben moeten arrangeren. Het doet óók wat met je als je voortdurend nieuwe inzichten hoort over het gedrag en de verspreidingswijze van het virus, en op welke wijze wij voor elkaar een gevaar kunnen vormen. De informatie is vaak warrig, soms ook tegenstrijdig. Geleerden zijn het lang niet altijd eens met elkaar. Dat wisten we al, maar nu heeft het direkt invloed op ons gedrag, gevoelens en onze gedachtenwereld. En confronteert het ons met onze leefwijze en oriëntatie. Het raakt al gauw aan onze angst - of ons vertrouwen. Stelt ons voor de vraag hoe we dan willen en kunnen leven. Ik weet zeker dat het van belang is om deze emoties te onderkennen, en ook te benoemen als dat kan. We worden met onszelf geconfronteerd, met onze binnenwereld, nu onze uitingsmogelijkheden naar buiten aan beperkingen zijn gebonden. Wat speelt er nu een grote rol in ons? Alles wat je kunt benoemen aan emoties verliest zijn kracht; gevoelens waar we ons tegen verzetten houden ons veel meer in de greep.

Ik weet niet hoe het bij u is. Kijkt u uit naar de tijd "na corona"? Hebt u ook zo'n map of lijst? En wacht u het moment af dat we weer "normaal" kunnen doen? En welke gevoelswaarde heeft dat wachten? Is het meer spanning, verstarring, of is het een innerlijke kalmte, of zelfs iets van nieuwsgierigheid? Wachten op de tijd dat het overgaat heeft altijd nog iets van verzet in zich. Misschien moeten we, ik zeg het ook tegen mezelf, naar een vorm van acceptatie toe. Dat niet het verzet je van binnen bepaalt, ook niet in de vorm van afwachten, maar dat je soepel meebeweegt met de omstandigheden. Is er een nieuwe cultuur van gemeente-zijn aan het ontstaan? Zijn we nog bezig die te ontdekken? Wat zijn de kenmerken van de gemeente van Christus in tijden van corona? Wat moeten we, kunnen we, willen we er uit leren? Willen we het langzamer aan gaan doen? Willen we minder naar verre oorden reizen en meer aandacht hebben voor de plek waar we zijn? Willen we meer aandacht hebben voor de ander in onze buurt? Willen we meer letten op wat ons met elkaar verbindt? Willen we eigenlijk nog wel helemaal terug naar "voor corona"? Misschien is het allemaal ook nog ergens goed voor en leren we er wat uit. Misschien scherpt het onze aandacht voor wat niet gemist kan worden, voor de "basics", voor wat het wezenlijke is.

Jan-Hendrik Kip