Amazing Grace

Een van de meest bekende kerkliederen is het. U kent het vast ook wel. Ontstaan is het in 1772. In de zeventiger jaren van de vorige eeuw stond het een hele poos in de charts van de popmuziek, kan ik me nog herinneren. Er zijn in de loop van de tijd heel wat variaties op gemaakt.

Het heeft een link zowel naar de kerkmuziek als ook naar de popmuziek. De Cherokee zingen het altijd bij hun begrafenissen. Barack Obama zong het spontaan in 2015 bij een herdenkingsbijeenkomst voor de slachtoffers van een schietpartij. Het wordt vaak rond Pasen gezongen. Niet omdat het over dood en opstanding van Jezus gaat, want die komen in het lied niet voor. Het gaat meer over paaservaringen van de dichter. Over nieuwe toekomst waar geen toekomst leek te zijn, over nieuwe hoop en over angsten die oplossen. Over verandering van levensoriƫntatie en over het zien van ongedachte mogelijkheden. De melodie van het lied is wat verheven, en de inhoud draait op een wat zoetige manier rond de woorden zonde en genade, en dat zou, theologisch gesproken, mijn eerste keus niet zijn. Dat ik het er toch over wil hebben is vanwege de ervaringen in het leven van de schrijver, John Henry Newton. Ervaringen waarvan het lied een uitdrukking is.

Newton, geboren in Londen, begint op de leeftijd van 11 jaar aan zijn opleiding in de zeevaart. Hij gaat mee met een slavenschip en wordt een prooi van een slavenhandelaar. Dankzij de invloed van een vriend van zijn vader komt hij vrij. Hij wordt kapitein van een slavenschip. In een levensbedreigende storm op zee bidt hij - waarschijnlijk voor het eerst in zijn leven - om redding. Hij wordt behouden en dat is voor hem het moment van verandering, "the hour I first believed" (2e couplet), noemt hij dat moment terugblikkend. Toch blijft hij kapitein op het slavenschip. Pas op de leeftijd van 30 jaar stapt hij uit de slavenhandel. Verdiept zich in theologie en wordt predikant en rond zijn 40e jaar schrijft hij dit lied als de uitdrukking van de wending die zijn leven heeft genomen. Heel erg aanwezig is het besef, het verkeerde leven te hebben geleefd. Dat hij slavenhandelaar was en dat toch niet hoefde te blijven, dat het gelukt is om er uit te breken, dat is de grote genade die hij niet moe wordt te bezingen. Ervaring van Pasen. Geen mens hoeft te blijven die hij/zij is. Al is dat vaak niet gemakkelijk.
Rond zijn zestigste gaat Newton de politiek in en zet hij zich in voor de afschaffing van de slavenhandel. Hij had genade ervaren, hij kon een systeem dat genadeloos met mensen omgaat niet in stand houden.

We kunnen andere mensen worden. We hoeven niet te blijven die we zijn. Pasen nodigt ons uit de verandering te zoeken en te overwinnen wat muurvast en onveranderlijk lijkt. Dat is in ieders leven een ander verhaal.

Jan-Hendrik Kip