Duif met olijftak

Olijftak    

De laatste tijd zijn ze niet meer zo in het nieuws: gammele bootjes op zee, afgeladen vol met vluchtelingen die naar Europa willen. Weerloze mensen, overgeleverd aan de grillen van de Middellandse Zee.

Dan kan ik het beeld dat we allen ongetwijfeld nog op het netvlies hebben staan, misschien nu even aanraken zonder dat het over immigratie, gastvrijheid, mensensmokkelaars en de nodige politieke beslissingen gaat.
Je ziet die mensen in een ontzettend kwetsbaar bestaan. Het is allerminst zeker dat ze de overkant halen. Terug kan niet. Overleven moet nu, en toch niks kunnen doen. Ze zijn weerloos overgeleverd aan wat er gebeurt (of niet) en hebben niet meer dan de vurige hoop op een nieuw begin in een land aan de overkant.

Er was ook een andere vluchtelingenboot, in het begin van de bijbel: de ark van Noach. Een wereld onder water en mensen en dieren gevlucht voor de watermassa's en ook bezig met overleven tot er - hopelijk - een nieuw begin zou zijn. En als de regen ophoudt - zou er ooit nog leven mogelijk zijn op de ondergelopen aarde?

De olijftak is een symbool van Pasen. Dat komt door dit verhaal van Noach en de ark. Want een duif met een olijftak in de snavel is in dat verhaal de eerste boodschapper van het nieuwe begin. De enge bange tocht is ten einde en er is een nieuw leven! De olijf staat symbool voor geluk en vrede, op veel plaatsen in de bijbel. En hij staat in de landen rond de Middellandse Zee ook symbool voor eeuwig leven. Want een olijfboom kan honderden jaren oud worden, en zijn takken lopen toch steeds weer uit, na het snoeien. En hij is landbouwproduct nummer één in het Middellandse Zeegebied, duizenden jaren al. Alles wat er nodig is om te leven krijg je in die streken van de olijfboom: vruchten, hout en olie. De olijf is er voor voedsel, als geneesmiddel, bouwmateriaal, en als brandstof voor licht. En in bijbelse tijden ook om koningen mee te zalven. Voor het lichamelijke dus en voor het geestelijke ook.

Een olijftak zegt: er is een nieuw begin! En in het verhaal van Noach en de ark komt de duif in de avond (Gen. 8,11). Een olijftak om bij je te hebben als teken dat de nieuwe morgen komt, ook als het eerst nog donker moet gaan worden. Pasen vertelt ons dat we opnieuw mogen beginnen, de last en de spanning van de angst mag van ons afvallen, en we mogen vrijheid proeven. Een nieuw bestaan, nog onwerkelijk, heet je welkom. Bloemen, dieren, vogels, mensen - heten je welkom.

Vanaf Pasen tot en met Pinksteren staan in het Kruispunt lezingen uit de eerste elf hoofdstukken van Genesis centraal, waaronder ook dit uit Genesis 8. Alle teksten gaan over wat de mens met die nieuwe vrijheid, leven als mens op Gods goede aarde, gaat doen. En dat gaat dus lang niet altijd goed. Dat te lezen betekent ook de uitdaging om het wel goed te doen. Het nieuwe begin een welkom van God te laten zijn, een geschenk en een mogelijkheid om te leven naar Gods bedoelingen.

Jan-Hendrik Kip